Türkiye ve Amerika arasındaki ticari ilişkileri değerlendirmek üzere ekonomi basını ile bir araya gelen Türk Amerikan Ticaret Odası olarak faaliyet gösteren Türk Amerikan İşadamları Derneği (TABA/AmCham) Genel Başkanı Ekim Alptekin iki ülke ticareti arasında özellikle son 10 yılda gerçekleşen belirgin ve hızlı büyüme ivmesine dikkat çekti. ABD Başkanı Barack Obama’nın Avrupa Birliği ile kapsamlı bir Transatlantik Ticaret ve Yatırım Ortaklığı için görüşmelere start verdiğini söyleyen Ekim Alptekin Türkiye’nin ABD ve Avrupa Birliği arasında imzalanacak serbest ticaret anlaşmasının dışında kalma riski olduğuna dikkat çekti.

Transatlantik ekonomik ilişkilerin küresel ticaretin şekillenmesinde önemli bir role sahip olduğunu vurgulayan Alptekin, “Amerikan şirketleri AB’de üretim, dağıtım ve diğer faaliyetleri için 1.9 trilyon dolarlık yatırım gerçekleştirmiş durumda. Avrupa Birliği şirketlerinin ABD’deki yatırımlarının büyüklüğü ise 1.6 trilyon dolar civarında. Serbest ticaret anlaşması kendi başına krizden çıkmayı başaramayan AB ekonomisine yılda en az 88 milyar dolar katkı yapacak ve bu nedenle Marshall yardımı kadar önem taşımaktadır” dedi. Bu anlaşmayla birlikte pazarların birbirine açılması ve ticaretin liberalleşmesiyle ABD’nin gelecek yüzyılda rekabet gücünün artacağına dikkat çeken Alptekin, “Yeni iş imkanları yaratılacak, ekonomi için milyarlarca dolarlık yeni kaynak oluşması söz konusu olacak. Türkiye bu sürece dahil olmak için efektif bir lobi başlatamazsa, bu büyümenin dışında kalacak­­­” diye konuştu.

İki ülkeye yakışmıyor

Türkiye ve Amerika arasındaki ticaret hacminin 2011 ve 2012 yıllarında 20 milyar dolar rekor hacmine ulaştığını belirten Ekim Alptekin, bu rakamın Türk Amerikan ilişkilerine ve dünya ekonomisinin 1’incisi ve 17’ncisi olan iki ülke ticaretine yakışmadığını belirtti. İhracatta 2011 yılına göre yüzde 7,6 artış yaşanırken ithalatın ise yüzde 3,4 oranında gerilediğine değinen Alptekin, ihracatın daha hızlı büyümesi sayesinde ticaret dengesinin Türkiye lehine bir trend gösterdiğini fakat halen ithalatın 14 milyar dolar ile ihracatın 2 katından fazla olduğunu ifade etti. Konuya ilişkin Ekim Alptekin, şu açıklamalarda bulundu: “Türkiye’nin birincil ticaret ortağı olan Avrupa ekonomisinin alım gücünü kaybettiği bir ortamda Amerika ile ticaretimizin daha da geliştirilmesi gerekliliği ortada. İhracat pazarlarını çeşitlendirerek Avrupa’da yaşadığımız kaybı telafi etmek zorundayız. Bu gayretin başarılı olması için dünyanın birinci ekonomisi ABD’yi hedef pazar seçmemiz gerekmektedir.”

Yakın tarihe kadar Türkiye ile ABD arasındaki ekonomik ilişkilerin ithalat – ihracat temelli olduğuna değinen Ekim Alptekin, artık karşılıklı yatırımların gerçekleştiğini ve ticaret hacminin tek başına her zaman doğru bir gösterge olmadığını belirtti. Sarkuysan, Eclipse Havacılık, Chobani gibi Türk sermayeli yatırımların üretiminin ABD’de yapılması nedeniyle ihracat rakamlarına yansımadığını belirten Alptekin, “Üretim merkezleri ABD olduğu için ihracatları ABD üzerinden yapılıyor olsa da bu önemli firmaların sermayesinin Türk olduğunu unutmamak gerekiyor,” dedi. Aynı şekilde Ford Otosan, Alp Havacılık gibi Amerikan ortaklı şirketlerin de Türkiye’de ABD üzerinden ihracat yaptığı için, iki ülke arasındaki ekonomik ilişkileri sadece ticaret hacmine göre değerlendirmemek gerektiğini söyledi. İki ülke arasındaki ticaretin artık mermer, deri ve kuyumculuk gibi geleneksel sektörlerle sınırlı kalmadığının da altını çizen Alptekin, ileri teknoloji, savunma, havacılık gibi katma değeri yüksek alanlara yatırım yapıldığını vurguladı.

En önemli sermayemizi Amerika’ya emanet ettik

Başbakan Yardımcısı Ali Babacan’ın ABD’ye vizesiz giriş için ABD Ticaret Temsilcisi Ron Kirk’e öneride bulunmasının iki ülke ticaretinde önemli bir gelişme olduğuna dikkat çeken Ekim Alptekin, TABA/Amcham olarak önderlik ettikleri hızlı sınır geçiş programı (Global Entry) gerçekleşmesi için ikili anlaşma gerektiğini hatırlattı ve tüm bu çalışmaların Türk iş dünyasının önünü açacağını kaydetti.

Alptekin konuşmasında ayrıca, Amerika’da okuyan yabancı öğrenciler sıralamasında Türkiye’nin 12 bin 397 öğrenci ile Avrupada 1’inci sırada yer aldığına dikkati çekti. Alptekin, “Bu rakam sosyopolitik anlamda önemli bir göstergedir. Geleceğimizi, en büyük yatırımımız olan çocuklarımızı ABD’ye emanet ediyoruz” diye konuştu.