Sağlık Modülü, 2025

“Sağlık Modülü” adlı özel konulu çalışma, 2025 yılında Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması ile birlikte modül olarak uygulanmıştır. Avrupa Birliği ülkeleri ile aynı dönemde uygulanan modülün amacı, hanelerdeki 15 yaş ve üstündeki tüm fertlerin sağlık durumlarını ve sağlık harcamalarının hanehalkına getirdiği yükü tespit etmektir.

Muayene ve tedavi harcamaları hanelerin %6,1’ine çok yük getirdi

Hanelerin %6,1’ine doktor muayene ve tedavi harcamalarının çok yük getirdiği, %50,2’sine biraz yük getirdiği, %40,9’una ise yük getirmediği görüldü. Diş muayene ve tedavi harcamaları hanelerin %5,3’üne çok, %37,2’sine biraz yük getirirken %28,9’una yük getirmedi. İlaç harcamaları ise hanelerin %5,0’ına çok, %50,9’una biraz yük getirdi. Hanelerin %44,0’ı ilaç harcamalarının yük getirmediğini belirtti.

Son 12 ay içerisinde hanelerin %2,7’si muayene veya tedavi, %28,6’sı diş muayenesi veya tedavisi, %0,1’i ise ilaç harcaması yapmadı.

En yüksek %20’lik gelir grubundaki hanelerin %25,5’inde diş muayenesi harcaması olmadı

Doktor muayene ve tedavi ile ilaç için harcama yapmayan hanelerin gelir gruplarından çok etkilenmediği görüldü. Diş muayene ve tedavisine ilk (en düşük) %20’lik gelir grubunda olanların %45,4’ünün, ikinci %20’lik gelir grubunun %36,5’inin, üçüncü %20’lik gelir grubunun %32,0’ının, dördüncü %20’lik gelir grubunun %28,1’inin, beşinci (en yüksek) gelir grubunun ise %25,5’inin harcama yapmadığı görüldü.

En düşük %20’lik gelir grubundaki hanelerin %62,9’una doktor muayene ve tedavileri, %37,6’sına diş muayene ve tedavileri, %65,5’ine ise ilaç harcamaları yük getirdi. En yüksek %20’lik gelir grubundaki hanelerin %53,0’ı doktor muayene ve tedavilerinin, %38,0’ı diş muayene ve tedavilerinin, %59,5’i ilaç harcamalarının yük getirmediğini belirtti.

Yoksulluk riski altında olmayanların %31,7’si çoğunlukla oturarak çalışanlar

Bir işte çalışan 15 yaş ve üstü fertlerin tüm çalıştıkları süredeki aktivite yoğunlukları incelendiğinde, çoğunlukla bu fertlerin %29,4’ünün oturarak, %45,5’inin ayakta durarak, %18,7’sinin yürüyerek veya orta düzey fiziksel aktivite yaparak, %6,4’ünün ise ağır iş ya da ağır fiziksel aktivite yaparak çalıştığı görüldü.

Yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında olan fertlerin %17,2’si oturarak çalışırken risk altında olmayan fertler için bu oran %31,7 oldu. Yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında olan fertlerin %11,2’sinin ağır iş ya da aktivite yaparak çalışma hayatını geçirdiği görüldü.

Fiziksel aktivite veya boş zaman faaliyetlerine zaman ayırmayanların oranı %63,3 oldu

Bir işte çalışsın ya da çalışmasın 15 yaş ve üstü fertlerin olağan bir haftada iş dışında geçirilen zamanları incelendiğinde, bu fertlerin %1,4’ünün ‘Günde iki kere veya daha fazla”, %11,6’sının ‘Günde bir kere’, %5,6’sının ‘Haftada 4-6 kere’, %11,5’inin ‘Haftada 1-3 kere’, %6,7’sinin ‘Haftada 1 kereden az’ en az 10 dakika boyunca aralıksız devam eden fiziksel aktivite veya boş zaman faaliyetleri yaptıkları tespit edildi. Fertlerin %63,3’ünün ise fiziksel aktivite veya boş zaman faaliyetlerine zaman ayırmadığı görüldü.

Fertlerin %96,9’u iletişim faaliyetlerinde zorlanmıyor

Araştırma kapsamındaki 15 yaş ve üstü fertlerin %96,9’u iletişim kurmada, %95,8’i öz bakımında, %90,0’ı işitmede, %85,2’si bir şeyleri hatırlamada, %80,5’i görmede ve %79,7’si yürümede sorun yaşamadığını ifade etti. En çok zorlanılan faaliyetler ise sırası ile %17,3 ile görme, %15,2 ile yürüme, %12,6 ile hatırlama olurken fertlerin sadece %2,2’si iletişim faaliyetlerinde zorlandığını söyledi.

Fertlerin en çok yapamadığını belirttiği faaliyetler ise %0,5 ile öz bakım, %0,4 ile yürüme, %0,2 ile bir şeyleri hatırlama ve iletişim kurma faaliyetleri oldu.