Sport & Rights Alliance’tan FIFA değerlendirmesi: Dünyanın olmadığı bir Dünya Kupası

Sport & Rights Alliance’tan FIFA değerlendirmesi: Dünyanın olmadığı bir Dünya Kupası

Sport & Rights Alliance, 2026 FIFA Erkekler Dünya Kupası’nın sona ermesinin ardından yayımladığı açıklamada, turnuvada sergilenen sevinç ve kutlamaların, ABD hükümetinin ortaya koyduğu dışlama, ayrımcılık ve yetki suistimalinin üzerini örtmemesi gerektiğini belirtti. İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW) Küresel Girişimler Direktörü Minky Worden, “2026 Dünya Kupası’nda futbolcular, taraftarlar ve topluluklar yadsınamaz bir sevinç, ilham ve birlik duygusunun yaşandığı sayısız an yarattı. Ancak Dünya Kupası bu duygulandırıcı hikâyelerin ötesinde, ABD hükümetinin göçmenlere şiddetli bir baskı uyguladığı ve FIFA’nın kendi insan hakları standartlarını koruyamadığı bir bağlamda gerçekleşti” dedi.

FIFA’nın tarihin “en kapsayıcı” Dünya Kupası vaadine rağmen, ABD hükümetinin katı ve ayrımcı vize politikaları futbolcuların seyahatini zorlaştırdı ve Somalili hakem Omar Artan, Cabo Verde kalecisinin annesi ve Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nin fanatik hayranı ‘”umumba Vea” gibi medyada yankı uyandıran vakaların yanı sıra manşetlerde yer almayan sayısız durumda da birçok taraftarı, işçiyi ve aileyi dışarıda bıraktı.

AFRİKA VE ASYA’DAN BİLET SAHİBİ OLUP ABD’DEN VİZE ALABİLEN KİMSE YOK

Football Supporters Europe Direktörü Ronan Evain, “Gözlem çalışmalarımızda Afrika ve Asya’dan bilet sahibi olup ABD’ye giriş için vize alabilmiş neredeyse kimseye rastlamadık. Çeşitli gruplar çok büyük ölçüde maçları izlemek için vizeye ihtiyacı olmayan yerel diaspora topluluklarından veya çifte vatandaşlardan oluşuyordu. Bu durum, FIFA’nın tüm dünyayı kapsayan bir Dünya Kupası oluşturmaktaki başarısızlığını maskelemiştir” değerlendirmesinde bulundu.

DÜŞMANCA SÖYLEMLERE VE KISITLAMALARA MARUZ KALAN GAZETECİLER OLDU

Basın özgürlüğü izleme kuruluşları, turnuvayı takip ederken düşmanca yerel söylemlere ve karmaşık vize kısıtlamalarına maruz kalan gazeteciler için kapsamlı güvenlik önlemleri almak zorunda kaldı.

Gazetecileri Koruma Komitesi (CPJ) Küresel İşler Sorumlusu Gypsy Guillén Kaiser, “Gazeteciler, özellikle de ABD’de muhabirlere yönelik gitgide sertleşen düşmanca ortam nedeniyle bu Dünya Kupası’nı haber yapmak için çok çeşitli zorluklarla karşılaştı. Turnuvadan önce, etkinliği tüm yönleriyle haber yapacak gazetecilere olağanüstü sayıda güvenlik eğitimi verdik. Planlanan basın faaliyetleri için bu yeni norm olamaz. FIFA, bu yıl bariz bir engel olan ülkeye giriş sorununu çözmek de dahil basın özgürlüğünü güvence altına almalıdır” diye konuştu.

2026 Erkekler Dünya Kupası aynı zamanda cinsel şiddet suçundan devam eden davalarla veya ciddi iddialarla karşı karşıya olan futbolcularla ilgili ciddi bir tartışma da başlattı. Sport & Rights Alliance Direktörü Andrea Florence, “FIFA’nın artık sporda yaygın şiddet sorununu ciddiye alması gerekiyor. Hayatta kalanlar, spor kuruluşlarını etkilenen kişileri dinlemeye, şeffaf iletişim kurmaya ve hakkında cinsel suç iddiaları bulunan sporculara küresel bir platform sağlamanın etkisini kabul eden açık ve tutarlı bir politika uygulamaya çağırıyor” ifadelerini kullandı.

ICE’IN ŞİDDETİ, DÜNYA KUPASI SPOT IŞIKLARININ DIŞINDA YAŞANDI

Şiddet ve ayrımcılık, Dünya Kupası’nın spot ışıkları dışında da yaşandı. ABD Göç ve Gümrük Muhafaza Kurumu (ICE) ülke çapında benzersiz bir baskın dalgası başlatarak, yalnızca beş günlük sürede 10 bin kadar kişiyi gözaltına aldı. Bu operasyonlar Houston, Texas ve Biddeford, Maine’da ICE görevlilerinin göçmenleri vurarak öldürdüğü vakalara yol açtı. Uluslararası Af Örgütü ABD Şubesi Amerika Savunuculuk Direktörü Daniel Noroña, “Dünya eleme maçlarının heyecanına kapılmışken, ABD hükümeti stadyum ışıklarından uzakta on binlerce komşumuzu etkileyen askerileşmiş göçmen operasyonlarını korkunç bir şekilde artırdı. Dünya Kupası ev sahibi ülkelerinden birinin uyguladığı bu sistemsel şiddet modelinin sporla aklanmasına veya unutulmasına izin veremeyiz. Lorenzo Salgado Araujo ve Johan Sebastian Guerrero hâlâ hayatta olmalılardı ve ülkeleri Meksika ve Kolombiya ICE nedeniyle hayatını kaybeden vatandaşlarının yasını tutmak yerine, milli takımlarının performansını kutluyor olmalıydı” dedi.

FIFA’DAN YANIT ALINAMADI

Sport & Rights Alliance FIFA’ya yazarak, kaç taraftar ve gazetecinin FIFA PASS aracılığıyla öncelikli vizelere erişiminin kolaylaştırıldığını sordu ancak FIFA yanıt vermedi. Seyahat sorunları, LGBTİ+ topluluklara ve taraftarlara uzandı. Bu kişilerin çoğu, güvenliklerinden endişe ettiği için turnuvaya gitmemeye karar verdi. ILGA World’de cinsiyet kimliği, cinsiyet ifadesi ve cinsiyet özellikleri alanında kıdemli uzman Lily Dong Li Rosengard, “ABD’de trans karşıtı göç politikaları, artan LGBTİ+ karşıtı söylem ve politikalar nedeniyle Dünya Kupası’nı izleme hayali kuran sayısız kuir taraftar evde kalmak gibi üzücü bir karar vermek zorunda kaldı. FIFA çeşitliliğin ve kapsayıcılığın kutlandığı bir turnuva sözü vermişti ama sözünü hayata geçirmek için çok az şey yaptı” dedi.

FIFA VE TRUMP DÜNYA KUPASI’NI SİYASİ AMAÇLAR İÇİN SİLAHLAŞTIRDI

Hak ihlalleriyle bilinen Trump yönetimi, Dünya Kupası’nı çok farklı şekillerde kendi siyasi amaçları için kullandı. Çoğu göçmen veya göçmen çocukları olan ABD Erkekler Milli Takımı’nın (USMNT) fotoğraflarının, açıkça göçmen karşıtı ve yabancı düşmanı söylemlerle yaygınlaştırılması buna dahildi. Başkan Trump’ın USMNT futbolcusu Folarin Balogun konusunda FIFA Başkanı’na müdahale etmesi de turnuvanın maçla ilgili en tartışmalı olaylarından biriydi.

Red Card: The 2026 World Cup, Sportswashing, and the FIFA Greed Machine (Kırmızı Kart: 2026 Dünya Kupası, Sporla Aklama ve FIFA Hırs Makinesi) kitabının yazarı, Pasifik Üniversitesi öğretim üyesi Jules Boykoff, “Trump’ın, FIFA Barış Ödülü’nü almasından İç Güvenlik Bakanlığı’nın göçmen karşıtı sosyal medya paylaşımlarına ve başkanın müdahale ederek ABD’li oyuncuya gösterilen kırmızı kartın iptal edilmesini istemesine kadar, FIFA ve Trump yönetimi 2026 Dünya Kupası’nı siyasi amaçlar için silahlaştırdı. Dünya Kupası bize sporun farklı araçlarla siyaset olduğunu gösterdi” dedi.

Sport & Rights Alliance gelecek aylarda ayrımcı vize ret kararları, göçmenlere yönelik baskılar ve ciddi şiddetle suçlanan futbolcuların kutlamaları gibi, bu insan hakları sorunlarının detaylarına yer veren bir rapor yayımlayacak. 2028 yılındaki Los Angeles Olimpiyatları yaklaşırken, spor dünyasının gönüllülük esaslı insan hakları “yönergelerinden” gerçek hesap verebilirliğe doğru ilerlemesinin zamanı geldi.