AKSARAY BASIN ÇALIŞTAYI SONUÇ BİLDİRGESİ

Aksaray Basın Çalıştayı’ndan önce ilk olarak, Kayseri’nin Develi, sonrasında Ankara’nın Çankaya ilçelerinde başarılı kaymakamlık yaparak Aksaray Valiliğine getirilen Murat duru’yu makamında ziyaret ettik.

Valilik makamına geldiğinde Vilayet önünde bizleri gören Valimiz Murat Duru, eski dostlarını adeta kucakladı, anılarımızı tazeledi. Öğretmen, öğrenci ve basınla kurduğu ilişkilerde dikkat çeken ‘Kapım bu üç kuruma her zaman açık’ diyen Vali Duru, makamında da ‘hatırı var’ diyerek hem kahve ikram etti hem de  yöresel  kuruyemişler ikram ettirdi. Bu arada basınla ilgili aksayan konularda, Aksaray’ın aleyhine olan konularda basının daha duyarlı davranmasını, haberlere dikkat edilmesini, Asayiş’in sağlanması,  halkın huzurunun kaçırılmaması konusundaki her zamanki gibi basının önemini tekrarladı, bu konuda  bölgede yaşayan herkesten kendilerine yardımcı ve destek olunmasını tekrarladı. Ben, Valimiz Murat Duru’nun hem makamında hemde  çalıştayda bizleri yalnız bırakmadığından dolayı bir kez daha teşekkür ederek, çalıştayda emeği geçen Çevreci Gazeteciler Cemiyeti başkanı Abdulkadir Ay’ı da bu başarısından kutlayarak, çalıştay sonuç bildirgesini açıklıyorum.
Çevreci Gazeteciler Cemiyeti tarafından Aksaray Üniversitesi’nde düzenlenen Aksaray Basın Çalıştayı, yerel basının mevcut sorunlarını, dijital dönüşümün gazetecilik mesleğine etkilerini, yapay zekânın kullanımını, basın etiğini, ekonomik sürdürülebilirliği ve gazetecilerin çalışma koşullarını ele almak amacıyla gerçekleştirilmiştir.
Üç ayrı çalışma masasında gazeteciler, akademisyenler ve basın sektörünün farklı alanlarından katılımcılar tarafından yapılan değerlendirmeler sonucunda aşağıdaki tespit ve öneriler ortaya konulmuştur:
1. YEREL BASININ KARŞI KARŞIYA OLDUĞU SORUNLAR
Yerel basının başta ekonomik sürdürülebilirlik olmak üzere nitelikli personel bulma, içerik üretimi, teknolojik dönüşüme uyum ve mesleki etik alanlarında önemli sorunlarla karşı karşıya olduğu değerlendirilmiştir.
Yerel basın kuruluşlarının ekonomik olarak güçlendirilmesi, nitelikli gazetecilerin meslekte tutulması ve genç gazetecilerin sektöre kazandırılması gerektiği vurgulanmıştır.
2. DİJİTAL MEDYA VE SOSYAL MEDYANIN GELENEKSEL BASINA ETKİSİ
Dijital medya ve sosyal medyanın haber üretim, yayılım ve tüketim alışkanlıklarını önemli ölçüde değiştirdiği belirtilmiştir.
Geleneksel medyanın dijital dönüşüm karşısında kendisini yenilemesi gerektiği, ancak teknolojik dönüşüm yaşanırken gazeteciliğin temel değerlerinden ve mesleki sorumluluklarından vazgeçilmemesi gerektiği ifade edilmiştir.
Hızlı haber verme baskısının, doğrulama ve güvenilirlik ilkesinin önüne geçmemesi gerektiği konusunda görüş birliğine varılmıştır.
3. YAPAY ZEKÂNIN GAZETECİLİKTE KULLANIMI
Yapay zekânın gazetecilerin iş süreçlerini kolaylaştırabilecek, araştırma ve içerik üretiminde zaman kazandırabilecek önemli bir teknoloji olduğu değerlendirilmiştir.
Bununla birlikte yapay zekâ kullanımının gazetecinin araştırma, sorgulama, yaratıcılık ve doğrulama yeteneklerinin yerine geçmemesi gerektiği vurgulanmıştır.
“Hızı yakalarken bilgiyi kaçırmamak” anlayışıyla hareket edilmesi, yapay zekâ tarafından oluşturulan veya desteklenen içeriklerin mutlaka gazetecilik süzgecinden geçirilmesi gerektiği belirtilmiştir.
4. YEREL BASININ EKONOMİK SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİ
Yerel basının ekonomik sorunlarının çözümü için kamu kurumları ve ilgili düzenleyici kuruluşlar tarafından yeni destek mekanizmalarının geliştirilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
Bu kapsamda;
Kamu spotlarının yerel medya kuruluşlarına ekonomik katkı sağlayacak şekilde düzenlenmesi,
Uydu ve yayıncılık maliyetlerinin yerel televizyon ve radyo kuruluşlarının sürdürülebilirliğini gözeten seviyelere çekilmesi,
Radyo ve televizyon kuruluşları arasında gelir dağılımında adil ve sürdürülebilir bir sistem oluşturulması,
RTÜK ve ilgili kurumların yerel yayıncıların sorunlarına yönelik çözüm üretmesi,
Yerel basın kuruluşlarının reklam ve ilan gelirlerinin artırılmasına yönelik yeni modeller geliştirilmesi,
Kamu kurumlarının yerel medya kuruluşlarından hizmet ve yayın alımlarında yerel basının sürdürülebilirliğini gözetmesi
önerilmiştir.
5. BASIN MESLEK İLKELERİ VE HABER GÜVENİLİRLİĞİ
Gazeteciliğin temelinde doğruluk, tarafsızlık, kamu yararı ve etik ilkelerin bulunması gerektiği vurgulanmıştır.
Kişileri hedef alan, itibarsızlaştırmaya yönelik ve kişisel husumetleri haber görüntüsü altında yansıtan içeriklerden kaçınılması gerektiği belirtilmiştir.
Haber ile yorumun birbirinden ayrılması, haberlerin doğrulanmış bilgiye dayanması ve gazetecilerin meslek etiğine uygun biçimde yetiştirilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
Söyleşi ve röportaj kültürünün geliştirilmesinin, farklı görüşlerin kamuoyuna aktarılması açısından önemli olduğu değerlendirilmiştir.
6. DEZENFORMASYONLA MÜCADELE
Sosyal medya üzerinden yayılan doğrulanmamış bilgilerin gazetecilik faaliyeti içerisinde kaynak olarak kullanılmaması gerektiği vurgulanmıştır.
Bir bilginin çok sayıda kişi tarafından paylaşılmasının onun doğru olduğu anlamına gelmeyeceği, haberin yayınlanmadan önce kaynağının ve doğruluğunun kontrol edilmesinin gazetecinin temel sorumluluğu olduğu belirtilmiştir.
Doğrulama mekanizmalarının güçlendirilmesi, güvenilir haber kaynaklarının desteklenmesi ve toplumun medya okuryazarlığının geliştirilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
7. GAZETECİLERİN ÇALIŞMA KOŞULLARI VE SOSYAL HAKLARI
Gazetecilerin çalışma koşullarının iyileştirilmesi, sosyal ve ekonomik haklarının güvence altına alınması gerektiği belirtilmiştir.
İletişim Başkanlığı, Basın İlan Kurumu, RTÜK ve ilgili kamu kurumlarının yerel basının çalışma koşullarını iyileştirmeye yönelik politikalar geliştirmesi gerektiği ifade edilmiştir.
Yerel medya kuruluşlarının gelir-gider dengelerinin sürdürülebilir hale getirilmesi için yapısal düzenlemelere ihtiyaç olduğu değerlendirilmiştir.
Basın sektöründeki sorunların çözümünde yayın sayısını azaltmaya yönelik kısıtlamalar yerine, kaliteyi ve ekonomik sürdürülebilirliği artıracak teşvik modellerinin geliştirilmesi gerektiği görüşü de dile getirilmiştir.
8. YEREL YÖNETİMLER, KAMU KURUMLARI VE YEREL BASIN İLİŞKİLERİ
Yerel yönetimler ve kamu kurumları ile basın kuruluşları arasındaki iletişimin düzenli, şeffaf ve sağlıklı bir zeminde yürütülmesi gerektiği belirtilmiştir.
Kamu kurumlarının bilgiye erişim konusunda basın kuruluşlarına eşit ve zamanında imkân sağlaması, haber süreçlerinde doğruluğun esas alınması ve gerçeklerin saptırılmadan kamuoyuna aktarılması gerektiği vurgulanmıştır.
9. GENÇLERİN GAZETECİLİK MESLEĞİNE KAZANDIRILMASI
Gençlerin gazetecilik mesleğine ilgisinin artırılması için üniversiteler ile medya kuruluşları arasında daha güçlü iş birlikleri kurulması gerektiği değerlendirilmiştir.
Gazetecilik eğitiminin yalnızca teorik bilgilerle sınırlı kalmaması, öğrencilerin eğitim sürecinde staj, uygulama ve saha çalışmalarıyla mesleki deneyim kazanmalarının sağlanması gerektiği ifade edilmiştir.
Yeni mezun gazetecilere mesleğe ilk adımlarında rehberlik edecek mekanizmaların oluşturulması ve deneyimli gazeteciler ile gençler arasında mentorluk sistemlerinin geliştirilmesi önerilmiştir.
10. GELECEĞİN YEREL BASINI
Geleceğin yerel basınının geleneksel medya ile dijital medyayı birbirinin alternatifi olarak değil, birbirini tamamlayan alanlar olarak değerlendirmesi gerektiği vurgulanmıştır.
Dijitalleşmenin sunduğu imkânlardan yararlanılırken gazete, radyo ve televizyon gibi geleneksel medya araçlarının toplumsal hafıza ve güvenilir bilgi kaynağı olma özelliklerinin korunması gerektiği belirtilmiştir.
Geleceğin gazeteciliğinde etik, doğruluk, güvenilirlik, özgürlük, çoğulculuk ve kamu yararı temel ilkeler olarak korunmalıdır.
Meslekte temsiliyet birlik veya oda çalışmalarıyla birlikte basın etik ilkelerini yürütecek tek çatı örgüt oluşturulmalıdır.

GENEL DEĞERLENDİRME
Aksaray Basın Çalıştayı’nda yapılan görüşmeler sonucunda; yerel basının yalnızca ekonomik bir sektör olmadığı, aynı zamanda bulunduğu bölgenin hafızasını, kültürünü, sorunlarını ve gelişimini kamuoyuna aktaran önemli bir toplumsal yapı olduğu değerlendirilmiştir.
Gazeteciliğin teknolojik dönüşümden bağımsız düşünülemeyeceği, ancak teknolojinin gazeteciliğin temel ilkelerinin önüne geçmemesi gerektiği vurgulanmıştır.
Bu doğrultuda;
Özgür basın, güçlü yerel medya, etik gazetecilik, doğrulanmış bilgi, nitelikli gazeteci ve sürdürülebilir medya ekonomisi hedefleri doğrultusunda ilgili kurumlar, üniversiteler, meslek kuruluşları ve medya kuruluşları arasında daha güçlü iş birliği kurulması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Aksaray Basın Çalıştayı’nda ortaya konulan görüş ve önerilerin, yerel basının geleceğine ilişkin yapılacak çalışmalara katkı sağlaması ve ilgili kurumlar tarafından değerlendirilmesi temenni edilmiştir.
Çevreci Gazeteciler Cemiyeti
Aksaray Basın Çalıştayı
Aksaray Üniversitesi – 2026