Ana Sayfa / K├Â┼če Yaz─▒lar─▒ / ─░nme ve sigara. (K├Â┼če yaz─▒s─▒ 24.11.2017 Kayseri Star Haber Gazetesi)

─░nme ve sigara. (K├Â┼če yaz─▒s─▒ 24.11.2017 Kayseri Star Haber Gazetesi)

DAVUT G├ťLE├ç

GAZETEC─░

davutgulec@hotmail.com

Kim ne derse desin sigara kullan─▒m─▒, ├Âzentisi, ├Âzellikle gen├ž k─▒zlar aras─▒nda cadde ve sokaklarda t├╝tt├╝rme giderek art─▒yor. T├╝m yasaklara ra─čmen, sigara i├žme ya┼č─▒ giderek d├╝┼čerken, al─▒nan ├Ânlemler gelecek a├ž─▒s─▒ndan endi┼če veriyor. Bir├žok hastal─▒─č─▒ beraberinde getiren sigara ile ilgili son bir ara┼čt─▒rmada, halk aras─▒nda inme diye bilinen k─▒smi filcin nedeni de sigara ├ž─▒kt─▒

Ara┼čt─▒rmalara g├Âre sigara i├ženlerin inme ge├žirme riski, i├žmeyenlere k─▒yasla 1,5 kat daha fazla. Sigara ba─č─▒ml─▒l─▒─č─▒ ve inme riski aras─▒ndaki ba─člant─▒ya dikkat ├žeken T├╝rk Toraks Derne─či T├╝t├╝n Kontrol├╝ ├çal─▒┼čma Grubu ├ťyesi ve Dokuz Eyl├╝l ├ťniversitesi T─▒p Fak├╝ltesi G├Â─č├╝s Hastal─▒klar─▒ Anabilim Dal─▒ ├ľ─čretim ├ťyesi Prof. Dr. O─čuz K─▒l─▒n├ž, sigaran─▒n damarlarda yol a├žt─▒─č─▒ tahribat─▒n inme riskini art─▒rd─▒─č─▒n─▒ vurgulad─▒.
D├╝nya Sa─čl─▒k ├ľrg├╝t├╝ (WHO) verilerine g├Âre her y─▒l d├╝nya genelinde ortalama 15 milyon ki┼či inme ge├žiriyor. Bunlar─▒n 5 milyonu hayat─▒n─▒ kaybederken, 5 milyonu ise kal─▒c─▒ sakatl─▒klar nedeniyle ailesine ve topluma ba─č─▒ml─▒ hale geliyor. ─░nme riskini art─▒ran ve ├Âncesinde m├╝dahale edilebilen ba┼čl─▒ca fakt├Ârlerin ba┼č─▒nda sigara kullan─▒m─▒ ve y├╝ksek tansiyon geliyor.
Geli┼čmi┼č ├╝lkelerde sigara kullan─▒m─▒n─▒n azalmas─▒ ve y├╝ksek tansiyonun kontrol alt─▒na al─▒nmas─▒yla inme vakalar─▒n─▒n azald─▒─č─▒n─▒ belirten T├╝rk Toraks Derne─či T├╝t├╝n Kontrol├╝ ├çal─▒┼čma Grubu ├ťyesi ve Dokuz Eyl├╝l ├ťniversitesi T─▒p Fak├╝ltesi G├Â─č├╝s Hastal─▒klar─▒ Anabilim Dal─▒ ├ľ─čretim ├ťyesi Prof. Dr. O─čuz K─▒l─▒n├ž, yine de d├╝nya n├╝fusunun ya┼član─▒yor olmas─▒ nedeniyle inme vakalar─▒n─▒n halen art─▒┼č g├Âsterdi─čini vurgulad─▒. ÔÇťD├╝nya Sa─čl─▒k ├ľrg├╝t├╝ verilerine g├Âre 65 ya┼č alt─▒nda g├Âr├╝len inme kaynakl─▒ ├Âl├╝mlerin 5’te 2’si sigara ba─člant─▒l─▒. Sigaray─▒ b─▒rakmak, tuz t├╝ketimini azaltmak, bol sebze ve meyve t├╝ketmek, d├╝zenli egzersiz yapmak ve a┼č─▒r─▒ alkol t├╝ketiminden ka├ž─▒nmak inme riskini azalt─▒yor
T├╝rk Toraks Derne─či T├╝t├╝n Kontrol├╝ ├çal─▒┼čma Grubu ├ťyesi ve Dokuz Eyl├╝l ├ťniversitesi T─▒p Fak├╝ltesi G├Â─č├╝s Hastal─▒klar─▒ Anabilim Dal─▒ ├ľ─čretim ├ťyesi Prof. Dr. O─čuz K─▒l─▒n├ž, inme ve sigara kullan─▒m─▒ aras─▒ndaki ili┼čki konusunda ┼čunlar─▒ s├Âyledi: ÔÇť─░nme, di─čer ad─▒yla fel├ž, damar t─▒kan─▒kl─▒─č─▒ sonras─▒nda ya da damar y─▒rt─▒lmas─▒ sonras─▒nda g├Âr├╝lebilir. Sigara ile inme aras─▒ndaki ba─člant─▒ tam da bu noktada ortaya ├ž─▒k─▒yor ├ž├╝nk├╝ sigaran─▒n damarlar ├╝zerinde ciddi tahribat yaratt─▒─č─▒ art─▒k bilinen bir ger├žek. Bilindi─či gibi sigaran─▒n i├žinde 4 binden fazla kimyasal madde var ve bunlar─▒n hepsi ba┼čtan ayak t─▒rna─č─▒na kadar her h├╝crede, dolay─▒s─▒yla damarlarda da, hasara neden olabiliyor. Sigara kullan─▒m─▒ halk aras─▒nda damar sertli─či olarak bilinen ateroskleroz riskini art─▒r─▒yor. Bu da damar─▒n t─▒kanmas─▒na, kan ak─▒m─▒n engellenmesine neden olan en ├Ânemli sorunlardan biri. Sigara bir yandan damar─▒n fiziksel dayan─▒kl─▒l─▒─č─▒n─▒n azalmas─▒na neden olurken, di─čer yandan halk aras─▒nda baloncuk diye bilinen anevrizmalara yol a├žabiliyor. Zay─▒flayan ve anevrizmalar nedeniyle bas─▒n├ž alt─▒nda kalan damarlar y─▒rt─▒larak beyinde kanamaya yol a├žabiliyor. Dolay─▒s─▒yla sigara hem kanama, hem de damar t─▒kan─▒kl─▒─č─▒ riskini art─▒rarak, inme dedi─čimiz durumu ortaya ├ž─▒kmas─▒n─▒ kolayla┼čt─▒r─▒yor.
Sigara b─▒rak─▒lmas─▒ durumunda, sigaran─▒n damarlar ├╝zerinde yaratt─▒─č─▒ tahribat─▒n da azalaca─č─▒n─▒ veya ortadan kalkaca─č─▒n─▒, b├Âylece inme riskinin de d├╝┼čece─čini vurgulayan Prof. Dr. O─čuz K─▒l─▒n├ž ┼čunlar─▒ s├Âyledi: ÔÇťT├╝rkiye’deki 15 milyon sigara ba─č─▒ml─▒s─▒n─▒n 2,2 milyonunun ge├žti─čimiz senelerde ├že┼čitli desteklerle sigaray─▒ b─▒rakt─▒─č─▒n─▒ s├Âyleyebiliriz ama gen├žler aras─▒nda da ├Ân├╝ne ge├žilemeyen bir art─▒┼č s├Âz konusu. T├╝t├╝n kullan─▒m─▒ bu ┼čekilde devam ederse, 2030 y─▒l─▒nda t├╝t├╝n kullan─▒m─▒ nedeniyle ├Âlenlerin say─▒s─▒n─▒n 8 milyonu a┼čmas─▒ bekleniyor.ÔÇŁ Gen├ž i├žicilerin sigaradan zarar g├Ârme ihtimalinin daha d├╝┼č├╝k olmad─▒─č─▒n─▒n alt─▒n─▒ ├žizen Prof. Dr. O─čuz K─▒l─▒n├ž ┼čunlar─▒ s├Âyledi: ÔÇťSigaradan ├žekilen her nefeste s─▒k─▒nt─▒l─▒, ├Âld├╝r├╝c├╝ ya da sakat b─▒rak─▒c─▒ bir hastal─▒─č─▒n ba┼člama riski %50’dir. Dolay─▒s─▒yla sigara ne kadar erken terk edilirse, kal─▒c─▒ hasar yapma ihtimali o kadar azal─▒r. ├ç├╝nk├╝ kanser riski kolay azalan bir ┼čey de─čil. Bir y─▒l d├╝zenli sigara i├žmi┼č bir insan b─▒rakt─▒ktan ancak 15 y─▒l sonra kanser riski a├ž─▒s─▒ndan, i├žmemi┼člerle benzer hale geliyor. Sigara i├žilen s├╝re uzad─▒k├ža da, b─▒rakt─▒ktan sonraki risklerin azalma s├╝resi de uzuyor.
Sigara i├ženlerin %70’i b─▒rakmak istedi─čini ve sadece %30’unun 2-3 y─▒l i├žinde b─▒rakma giri┼čiminde bulundu─čunu belirten Prof. Dr. O─čuz K─▒l─▒n├ž, ÔÇťSigaray─▒ b─▒rakmak i├žin istek ├žok ├Ânemli bir kriter olsa da, destek almadan sigara b─▒rakma giri┼čimlerinin ├žok b├╝y├╝k k─▒sm─▒ sigaraya tekrar ba┼člamakla sonlan─▒yorÔÇŁ dedi. ÔÇťKi┼či sigaray─▒ asla b─▒rakamayaca─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝n├╝yor. Maalesef sigara basit bir ba─č─▒ml─▒l─▒k, tiryakilik gibi d├╝┼č├╝n├╝ld├╝─č├╝ i├žin bilimsel y├Ântemlere ba┼čvurmaya gerek duyulmuyor. Kendi ba┼č─▒na sigaray─▒ b─▒rakmaya ├žal─▒┼čanlar aras─▒nda, bir y─▒l boyunca sigara i├žmeme oran─▒ ancak %3-5 civar─▒nda ve bu giri┼čimlerin %80’i ilk bir ay i├žinde tekrar sigaraya ba┼člamakla sonu├žlan─▒yor. Uzman deste─čine ba┼čvuranlar─▒n oran─▒ ise %13 ila %15 aras─▒nda. Sigaray─▒ b─▒rakmak i├žin hekimlerden, Sa─čl─▒k Bakanl─▒─č─▒’na ba─čl─▒ kurumlar, ├╝niversiteler b├╝nyesinde yer alan sigara b─▒rakma poliklinikler ve Alo 171’den destek al─▒nmas─▒ ├žok ├Ânemli. Di─čer y├Ântemleri hi├žbir ┼čekilde ├Ânermiyoruz.
Alo 171 sigara b─▒rakma hatt─▒ hizmeti ve Sa─čl─▒k Bakanl─▒─č─▒’n─▒n sigaray─▒ b─▒rakmak isteyenlere y├Ânelik ├╝cretsiz ila├ž projesi bu y─▒l tekrar ba┼čl─▒yor. Sigaradan kurtulmak isteyenler, Sa─čl─▒k Bakanl─▒─č─▒ taraf─▒ndan g├Ârevlendirilen sigara b─▒rakma polikliniklerine ba┼čvururlarsa bu tedavilere ├╝cretsiz olarak kavu┼čabilirler.ÔÇŁ Prof. Dr. O─čuz K─▒l─▒n├ž sigaray─▒ b─▒rakanlardaki iyile┼čme s├╝recini ise a┼čama a┼čama ┼č├Âyle ├Âzetledi:

*Sigaray─▒ b─▒rakanlar─▒n kalp at─▒┼č h─▒z─▒ ilk 20 dakikadan itibaren d├╝┼č├╝yor

*12 saatte kandaki karbon monoksit seviyesi normale d├Ân├╝yor

*2 hafta ila 3 ayl─▒k bir s├╝reden sonra kalp krizi riski azalmaya, akci─čer fonksiyonlar─▒ d├╝zelmeye ba┼čl─▒yor

*1 ila 9 aydan sonra ├Âks├╝rme ve nefes darl─▒─č─▒ azal─▒yor

*1 y─▒lda koroner kalp rahats─▒zl─▒─č─▒ riski, sigara i├žen birinin yar─▒s─▒ seviyesine geriliyor

*10 y─▒lda akci─čer kanseri riski sigara i├ženlerin ta┼č─▒d─▒─č─▒ riskin yar─▒s─▒ seviyesine gerilerken a─č─▒z, g─▒rtlak, yemek borusu, b├Âbrek, mesane ve pankreas kanseri riskleri de azal─▒yor

*15 y─▒lda, koroner kalp hastal─▒─č─▒ riski, sigara i├žmeyenlerin ta┼č─▒d─▒─č─▒ riskle ayn─▒ seviyeye geriliyor.

 

Hakk─▒nda Davut G├╝le├ž

Gazeteci, televizyoncu, Uzman polis-adliye muhabiri, Spor yazar─▒, TEMAÔÇÖc─▒, K─▒z─▒layÔÇÖc─▒, Da─čc─▒, Trekkingci, Alp disiplini kayak milli hakemi, Herkes ─░├žin Spor Federasyonu Kayseri il temsilcisi, Erciyes Kar Kaplanlar─▒ Spor Kul├╝b├╝ Bas─▒n s├Âzc├╝s├╝, Kayseri Spor Adamlar─▒ Derne─či y├Ânetim kurulu ├╝yesi, Kent G├╝venlik konseyi ├╝yesi

G├Âz Atabilirsiniz.

SwarmÔÇÖda rekor T├╝rkiyeÔÇÖnin

Pop├╝ler sosyal medya uygulamas─▒ SwarmÔÇÖda en ├žok yer bildiriminde bulunulan ├╝lke T├╝rkiye oldu. D├╝nya genelinde …